Dodatek do rachunków za prąd, gaz lub ogrzewanie, finansowany z budżetu państwa, który przysługuje gospodarstwom domowym z niższymi dochodami – to w praktyce oznacza bon energetyczny. Ma pomóc przejść przez okres wysokich cen energii bez rujnowania domowego budżetu. Wniosek wygląda niepozornie, ale jedna pomyłka potrafi wydłużyć sprawę o tygodnie. Poniżej konkretny instruktaż, jak to ogarnąć od A do Z, tak żeby nie wracać do urzędu i nie poprawiać dokumentów. Skupienie na praktyce: jakie dane przygotować, jak wpisać dochody, jak zaznaczyć źródło ogrzewania i co koniecznie sprawdzić przed złożeniem.
Co to jest bon energetyczny i komu przysługuje
Bon energetyczny to jednorazowe świadczenie pieniężne, które ma wyrównać część kosztów energii w gospodarstwach o niższych dochodach. Wypłacają je gminy, ale zasady są ustalone ustawowo i obowiązują w całym kraju.
Prawo do świadczenia zależy przede wszystkim od dochodu za rok 2023 oraz liczby osób w gospodarstwie domowym. Ustawowe progi to zwykle:
- 2500 zł miesięcznie na osobę – dla gospodarstwa jednoosobowego,
- 1700 zł miesięcznie na osobę – dla gospodarstw wieloosobowych.
Jeśli te limity są minimalnie przekroczone, działa mechanizm „złotówka za złotówkę” – bon jest wtedy odpowiednio pomniejszany, a nie od razu odbierany w całości.
Wysokość świadczenia zależy od liczby osób w domu oraz (w niektórych wariantach) od rodzaju głównego źródła ogrzewania. Inna stawka przewidziana jest m.in. dla gospodarstw, które używają energii elektrycznej jako podstawowego ogrzewania i mają to źródło wpisane do CEEB (Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków).
Świadczenie przyznawane jest na jeden adres zamieszkania. Jeśli pod tym samym adresem mieszkają dwa teoretyczne „gospodarstwa domowe”, bon i tak przysługuje tylko raz.
Gdzie i kiedy złożyć wniosek o bon energetyczny
Wnioski przyjmują gminy – najczęściej dział świadczeń rodzinnych, dodatków mieszkaniowych albo wyznaczone punkty obsługi mieszkańców. Dokładną informację zwykle publikuje urząd gminy/miasta na swojej stronie.
Formy złożenia wniosku:
- papierowo – bezpośrednio w urzędzie lub listownie (liczy się data wpływu, nie nadania),
- elektronicznie – przez ePUAP, z użyciem Profilu Zaufanego lub podpisu kwalifikowanego.
Terminy są ustawowe – dla danego okresu obowiązuje zwykle konkretny przedział (np. od 1 sierpnia do 30 września danego roku). Po tym terminie złożenie wniosku nie będzie możliwe. Warto to sprawdzić na stronie własnej gminy albo w Biuletynie Informacji Publicznej, bo tam zazwyczaj pojawia się też aktualny wzór formularza.
Przygotowanie przed wypełnieniem wniosku
Zanim zacznie się wypisywać rubryki, najlepiej przygotować sobie komplet danych. Pozwala to wypełnić cały dokument „za jednym posiedzeniem” i ogranicza ryzyko pomyłek.
Najczęściej potrzebne są:
- dowód osobisty lub paszport wnioskodawcy,
- numery PESEL wszystkich członków gospodarstwa domowego,
- adres zamieszkania (jeśli różni się od zameldowania – obydwa),
- numer rachunku bankowego, na który ma wpłynąć bon,
- informacje o źródle ogrzewania (rodzaj, wpis do CEEB, jeśli dotyczy),
- dane o dochodach za rok 2023 – najlepiej mieć: PIT, decyzje o rentach/emeryturach, zaświadczenia z ZUS/krusu, dokumenty o zasiłkach.
Warto też sprawdzić, kto formalnie wchodzi w skład gospodarstwa domowego. Chodzi o osoby faktycznie mieszkające pod tym samym adresem i wspólnie ponoszące koszty utrzymania, a nie tylko zameldowane. Błędne wpisanie składu rodziny to jeden z częstszych powodów wzywania do wyjaśnień.
Krok po kroku: jak wypełnić wniosek papierowy
Wzór wniosku jest ogólnokrajowy, ale układ graficzny może się minimalnie różnić między gminami. Logika formularza zwykle pozostaje taka sama – najpierw dane osoby składającej, potem skład gospodarstwa, dochody, źródło ogrzewania i na końcu oświadczenia.
Dane wnioskodawcy
Na początku wpisuje się informacje osoby, która składa wniosek w imieniu gospodarstwa domowego. Nie musi to być formalny właściciel mieszkania – ważne, żeby to ta osoba faktycznie mieszkała pod danym adresem i była częścią gospodarstwa.
Standardowo wymagane są:
Imię i nazwisko – zgodnie z dowodem osobistym, bez skrótów. Literówki potrafią utrudnić identyfikację w systemach urzędowych.
PESEL – wpisywany bardzo czytelnie; przy braku PESEL (np. cudzoziemcy) zwykle podaje się serię i numer dokumentu tożsamości zgodnie z pouczeniem w formularzu.
Adres zamieszkania – jeśli różni się od adresu zameldowania, formularz często ma osobne pola na oba. Dla świadczenia kluczowy jest adres faktycznego zamieszkania.
Należy też podać telefon kontaktowy i czasem adres e-mail. Te dane nie są obowiązkowe w sensie prawnym, ale zdecydowanie ułatwiają urzędowi kontakt w razie wątpliwości. Brak telefonu oznacza, że wszelkie wyjaśnienia pójdą listem, co potrafi wydłużyć procedurę o kilka tygodni.
Skład gospodarstwa domowego i dochody
Druga część wniosku to wyszczególnienie wszystkich osób mieszkających razem z wnioskodawcą. Każdą osobę wpisuje się w osobnym wierszu tabeli: imię i nazwisko, PESEL, stopień pokrewieństwa, data urodzenia. Jeśli ktoś jest czasowo za granicą, ale formalnie nadal mieszka w domu i współdzieli budżet, również powinien być ujęty.
Potem pojawia się część dotycząca dochodu za rok 2023. Zwykle nie trzeba dołączać wszystkich PIT-ów, ale należy podać dochód w sposób zgodny z pouczeniem w formularzu. Dochodem są nie tylko wypłaty z pracy na etacie, ale też np.:
- emerytury i renty,
- zasiłki (niektóre, wskazane w ustawie),
- działalność gospodarcza,
- świadczenia zagraniczne.
W razie wątpliwości lepiej wpisać dochód i w ewentualnym wezwaniu do uzupełnienia wyjaśnić szczegóły, niż zaniżać go „na oko”. Zaniżenie dochodu może być później potraktowane jako złożenie fałszywego oświadczenia, a urząd ma prawo weryfikować dane w bazach ZUS, KAS i innych.
Uwaga: przy mechanizmie „złotówka za złotówkę” nie warto na siłę „dopasowywać” liczb. Nawet delikatne przekroczenie progów powoduje tylko częściowe obniżenie świadczenia, a nie jego całkowitą utratę.
Źródło ogrzewania, oświadczenia i podpis
Kolejna ważna sekcja formularza dotyczy głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego. Wniosek wymaga wskazania, czym ogrzewane jest mieszkanie lub dom (np. ciepło systemowe, węgiel, gaz, drewno, energia elektryczna) oraz czy źródło to zostało zgłoszone do CEEB. Wypełnia się to najczęściej poprzez zakreślenie odpowiedniego okienka.
Jeśli korzysta się z energii elektrycznej jako podstawowego źródła ogrzewania i chce uzyskać podwyższony bon, wpis do CEEB jest praktycznie warunkiem koniecznym. Brak wpisu może skutkować przyznaniem niższej kwoty, nawet jeśli faktycznie ogrzewanie jest elektryczne.
Na końcu formularza znajdują się oświadczenia składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, m.in. że:
- podane dane są zgodne z prawdą,
- bon nie został pobrany na ten sam lokal przez inną osobę,
- wszystkie osoby z gospodarstwa zostały ujęte we wniosku.
Wniosek musi być własnoręcznie podpisany czytelnie, w wyznaczonym miejscu. Brak podpisu to automatyczna konieczność uzupełnienia, a urząd nawet nie zacznie merytorycznej oceny sprawy.
Jeśli w imieniu wnioskodawcy działa inna osoba (np. pełnomocnik), trzeba dołączyć pełnomocnictwo – najczęściej na osobnym druku, czasem odpłatne według stawek opłaty skarbowej, chyba że ustawa przewiduje zwolnienie.
Wniosek o bon energetyczny online przez ePUAP
Dla osób, które ogarniają Profil Zaufany albo podpis kwalifikowany, złożenie wniosku elektronicznie jest często najszybszą opcją. Unika się kolejek, a potwierdzenie złożenia przychodzi od razu.
Logowanie, wybór formularza i wypełnianie online
Podstawą jest Profil Zaufany lub inna forma uwierzytelnienia uznawana przez ePUAP (np. e-dowód). Bez tego system nie pozwoli podpisać i wysłać wniosku. Profil można założyć np. poprzez bankowość elektroniczną większości dużych banków, bez wizyty w urzędzie.
Po zalogowaniu na ePUAP należy:
1. Wyszukać usługę powiązaną z bonem energetycznym – najlepiej przez wyszukiwarkę na stronie, wpisując frazy typu „bon energetyczny”, a następnie wybrać usługę przypisaną do właściwej gminy.
2. Otworzyć formularz elektroniczny – jest to odpowiednik papierowego wniosku, z tymi samymi polami. System zwykle wymusza wypełnienie pól obowiązkowych, co zmniejsza ryzyko braków formalnych.
3. Wpisać dane dokładnie tak samo, jak w wersji papierowej: dane wnioskodawcy, skład gospodarstwa, dochody, źródło ogrzewania, numer konta do wypłaty.
Warto korzystać z funkcji zapisu roboczego (jeśli dostępna), szczególnie gdy wniosek wypełniany jest „na raty”. Przerwanie pracy bez zapisu może oznaczać konieczność zaczynania od nowa.
Załączniki elektroniczne i podpisanie dokumentu
W części dotyczącej załączników dołącza się dokumenty wymagane przez gminę, jeśli są potrzebne w konkretnej sytuacji. Najczęściej dotyczy to:
- pełnomocnictwa – jeśli składa się wniosek za inną osobę,
- dodatkowych wyjaśnień – np. przy specyficznych źródłach dochodu lub sytuacjach rodzinnych.
Dokumenty powinny być zeskanowane lub sfotografowane w sposób czytelny, najlepiej w formacie PDF albo JPG/PNG o rozsądnej wielkości. Nie ma sensu dołączać „na zapas” wszystkich PIT-ów czy decyzji z ZUS, jeśli wniosek tego nie wymaga – urząd i tak może o nie poprosić w razie potrzeby.
Na końcu formularza ePUAP pojawia się sekcja podpisu. Najczęściej stosuje się:
- podpis zaufany – z użyciem Profilu Zaufanego,
- podpis kwalifikowany – jeśli ktoś posiada.
Podpis elektroniczny zastępuje podpis własnoręczny – nie ma potrzeby drukowania i skanowania niczego dodatkowo. Po podpisaniu system generuje urzędowe poświadczenie przedłożenia (UPP) lub inny dowód złożenia – warto go zapisać lub wysłać sobie na maila.
Od tego momentu wniosek jest traktowany tak samo, jakby został złożony w urzędzie na papierze. Cała korespondencja może być jednak prowadzona również elektronicznie, jeśli wybrano taką formę.
Najczęstsze błędy przy wniosku o bon energetyczny
Problemy z bonem energetycznym rzadko wynikają z „złej woli” urzędu. Zdecydowana większość opóźnień bierze się z prostych braków w dokumentach. W praktyce pojawiają się głównie:
- brak podpisu – wniosek formalnie nie istnieje, urząd wzywa do uzupełnienia,
- niepełny skład gospodarstwa – np. pominięte dorosłe dziecko, które nadal mieszka w domu,
- błędy w PESEL – jeden przestawiony znak wystarczy, żeby system nie „skleił” danych,
- brak numeru rachunku lub błąd w numerze – świadczenie nie ma gdzie wpłynąć,
- niespójne dane o ogrzewaniu – co innego we wniosku, co innego w CEEB,
- niedoprecyzowane dochody – brak informacji o części źródeł, później wyjaśniany w wezwaniu.
Najprostsza metoda ograniczenia błędów to przejście przez wniosek dwa razy: raz przy wypełnianiu, drugi raz tuż przed złożeniem. Sprawdzenie PESEL-i z dowodem lub legitymacją, porównanie liczby osób w gospodarstwie z rzeczywistością oraz rzut oka na numer konta załatwiają większość problemów.
W razie wątpliwości lepiej dopytać w urzędzie przy składaniu wniosku, niż czekać na oficjalne wezwanie do wyjaśnień. Krótkie wyjaśnienie przy okienku potrafi zaoszczędzić kilka tygodni.
Co dzieje się po złożeniu wniosku
Po przyjęciu wniosku gmina ma ustawowo określony czas na jego rozpatrzenie. W praktyce decyzje wydawane są zazwyczaj w ciągu kilku tygodni, ale w okresach wzmożonego napływu wniosków (np. tuż przed końcem terminu) może to trwać dłużej.
Urząd sprawdza przede wszystkim:
- poprawność formalną wniosku,
- spełnienie kryterium dochodowego,
- zgodność danych o gospodarstwie z innymi rejestrami,
- zgłoszenie źródła ogrzewania do CEEB (jeśli ma znaczenie dla wysokości bonu).
Jeśli czegoś brakuje lub pojawią się wątpliwości, gmina wysyła wezwanie do uzupełnienia – zwykle listem, chyba że wybrano komunikację elektroniczną. Na odpowiedź jest konkretny termin, po którego przekroczeniu sprawa może zostać pozostawiona bez rozpoznania.
Decyzja o przyznaniu (lub odmowie) bonu energetycznego doręczana jest w formie pisemnej. W przypadku przyznania świadczenia wypłata następuje na podany rachunek bankowy, najczęściej jednorazowo, w terminie wskazanym w decyzji lub do końca roku kalendarzowego.
Jeśli decyzja jest negatywna lub jej treść budzi wątpliwości, istnieje możliwość złożenia odwołania w terminie ustawowym (zazwyczaj 14 dni od doręczenia), za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W odwołaniu warto konkretnie wskazać, które elementy decyzji są – zdaniem strony – nieprawidłowe, oraz dołączyć brakujące dokumenty.
Poprawnie wypełniony wniosek, dobry porządek w dokumentach i realne oszacowanie własnych dochodów sprawiają, że cała procedura jest przewidywalna i w dużej mierze sprowadza się do jednorazowej wizyty w urzędzie lub kilkunastu minut przy komputerze.